Wintertelling vogels weer in volle gang

Sinds 40 jaar worden ieder jaar alle voorkomende broedvogelsoorten in het Bargerveen genoteerd. Daarnaast organiseert Staatsbosbeheer Zwartemeer al sinds het winterseizoen 2000/2001 wintertellingen in de maanden oktober tot en met maart. Een groep vogelaars gaat één keer per maand het gebied in om vogels te tellen. De data waarop wordt geteld zijn gelijk aan de landelijke ganzen- en zwanentellingen van Sovon.

Image

Werkwijze

Tijdens de tellingen worden alle waargenomen vogels genoteerd. De watervogels en de waargenomen bijzondere soorten worden doorgegeven aan Sovon. In november en januari wordt vooraf aan de telling ook nog het aantal overnachtende ganzen geteld. In de telling van november waren dat er ruim 53.000. In september en april worden enkel de watervogels en de bijzondere soorten geteld ten behoeve van Sovon.

Image

Meestal bestaat de totale telgroep uit ongeveer 25 vrijwilligers. Deze vogelaars verzamelen op een teldag in alle vroegte. Na een kop koffie of thee gaan ze in groepjes van twee à drie personen op stap. Voor de telling is het Bargerveen opgedeeld in 8 deelgebieden. Deze zijn te zien op de afbeelding links. Ieder groepje gaat aan de slag in een eigen deelgebied. Zo wordt het Bargerveen in drie uur tijd geteld op alle voorkomende vogelsoorten. Na afloop van de telling staat er traditiegetrouw een pot stamppot klaar voor de vogelaars.

Totaaloverzicht

Alle gegevens die zijn verzameld worden door één vrijwilliger, Paul Gelderloos, uitgewerkt in een totaaloverzicht en doorgestuurd naar alle tellers en naar Sovon. Gelderloos doet al ruime tijd mee met de tellingen, en heeft het Bargerveen in de afgelopen jaren flink zien veranderen: “Al in de jaren 90 telde ik in het winterseizoen watervogels voor het RIN. Toen viel het tellen best mee, want veel water vond je in het Bargerveen nog niet. Alleen de Kamerlingswijk liep door het gebied. Meestal werden er dan ook slechts enkele tientallen wilde eenden gescoord. Maar in de loop der jaren werd het gebied meer en meer vernat, en waren er ook steeds meer andere watervogels te zien. In het winterseizoen 2000-2001 begon Staatsbosbeheer zelf met tellingen in het gebied, en ook ik werd gevraagd hieraan mee te doen. Met heel veel plezier doe ik nu al jaren aan mee.”

Gelderloos controleert bij het samenvoegen van de tellingen van de 8 groepjes goed of er geen dubbeltellingen zijn gedaan, en waar nodig vraagt hij de tellers om duidelijkheid van de waarnemingen bij soorten die niet vaak voorkomen. Zo wordt geprobeerd om zoveel mogelijk fouten te voorkomen. De definitieve lijsten worden bewaard in het archief op het kantoor van Staatsbosbeheer Zwartemeer. Die kan de gegevens bijvoorbeeld gebruiken om het beheer van het gebied aan te passen. Ook worden de telgegevens uit de wintertellingen met de broedvogeltellingen samengevoegd tot een totaalverslag.

Resultaten vorig jaar

Vorig jaar waren er een aantal noemenswaardige resultaten te vinden in het totaaloverzicht. Zo bleek het aantal geoorde futen in het Bargerveen (zie afbeelding) sterk te zijn gedaald. In 2009 werd een recordaantal van 177 broedparen geteld, maar in 2017 waren er nog maar 16 paar aanwezig. Dit kan in verband staan met de daling van het aantal kokmeeuwen in het gebied, die wegblijven nu het Amsterdamscheveld begroeid begint te raken.

Image

Eind 2017 is een nieuwe rode lijst van broedvogels samengesteld. Hierop staan zo’n 78 verschillende (broed)vogelsoorten die in Nederland in bepaalde mate bedreigd zijn. Tijdens de broedvogelinventarisatie van 2017 zijn in het Bargerveen 26 rode lijstsoorten waargenomen. Vogelsoorten waar het goed mee lijkt te gaan zijn de nachtzwaluw en de aalscholver. Een nieuwe broedvogel in het gebied in 2017 was de kraanvogel. Deze werd voor het eerst gezien in 2015, maar lijkt zich nu echt in het Bargerveen te hebben gevestigd.

Trends winter 2018/2019

De eerste twee tellingen van het winterseizoen 2018/2019 zijn inmiddels achter de rug. In oktober en november zijn de vogelaars het Bargerveen al in geweest. Niet geheel verrassend is de wilde eend nog steeds de meest voorkomende vogelsoort in het Bargerveen. Het merendeel hiervan bevond zich in Schoonebeekerveld-Oost. Wie wil weten hoe het dit jaar met alle vogels in het Bargerveen is gesteld moet nog even geduld hebben. Het verslag over 2018/2019 wordt in maart/april 2019 verwacht.